RSI และ MACD Divergence คืออะไร ใช้สังเกตสัญญาณกลับตัวของราคาอย่างไร

[tammygin]

RSI และ MACD Divergence คืออะไร ใช้สังเกตสัญญาณกลับตัวของราคาอย่างไร


คำว่า Divergence ถูกพูดถึงบ่อยในบทวิเคราะห์กราฟ แต่ผู้เริ่มต้นอาจยังไม่ทราบว่าต้องเปรียบเทียบอะไรกับอะไรบนหน้าจอ จึงจะระบุได้ว่าเกิด Divergence ขึ้นจริงหรือเป็นเพียงการมองตามความรู้สึก บทความนี้อธิบายหลักการอ่าน Divergence บนอินดิเคเตอร์ RSI และ MACD พร้อมข้อจำกัดที่ควรทราบก่อนนำไปใช้ประกอบการตัดสินใจ

Divergence คืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร
Divergence คือภาวะที่ทิศทางของราคาบนกราฟสวนทางกับทิศทางของอินดิเคเตอร์ประเภทวัดแรงส่ง เช่น RSI ที่ค่ามาตรฐาน 14 period หรือ MACD ที่ค่ามาตรฐาน 12, 26, 9 สาเหตุเชิงกลไกคืออินดิเคเตอร์กลุ่มนี้ไม่ได้วัดระดับราคา แต่วัดขนาดและความเร็วของการเปลี่ยนแปลงราคาในช่วงจำนวนแท่งเทียนที่กำหนดไว้ เมื่อราคายังทำจุดสูงสุดใหม่ได้ แต่แต่ละขาขึ้นมีระยะสั้นลงหรือใช้แท่งเทียนมากขึ้นกว่าเดิม ค่าที่คำนวณได้จึงลดลงแม้ราคายังเดินหน้าต่อ นักเทรดบางส่วนตีความภาวะนี้ว่าแรงส่งที่ผลักราคาอยู่เริ่มอ่อนลง
ขั้นตอนตรวจสอบเบื้องต้นมี 3 ขั้น
เลือกจุดสวิงของราคาสองจุดที่เห็นชัดและเป็นประเภทเดียวกัน คือจุดสูงสุดคู่กับจุดสูงสุด หรือจุดต่ำสุดคู่กับจุดต่ำสุด
ลากเส้นเชื่อมจุดสวิงทั้งสองบนกราฟราคา แล้วดูว่าเส้นชี้ขึ้นหรือชี้ลง
ลากเส้นเชื่อมตำแหน่งเวลาเดียวกันบนหน้าต่างอินดิเคเตอร์ แล้วเทียบทิศทางของเส้นทั้งสอง หากชี้สวนทางกันจึงนับว่าเกิด Divergence

Bullish Divergence และ Bearish Divergence ต่างกันอย่างไร
ความต่างของสองรูปแบบอยู่ที่ประเภทของจุดสวิงที่นำมาเทียบ และทิศทางที่แรงส่งกำลังอ่อนลง
Bullish Divergence เกิดเมื่อราคาทำจุดต่ำสุดใหม่ที่ต่ำกว่าเดิม (Lower Low) แต่ค่าอินดิเคเตอร์กลับทำจุดต่ำสุดสูงกว่าจุดก่อนหน้า (Higher Low) ตัวอย่างที่พบบ่อยคือ ราคาทำจุดต่ำสุดใหม่ (Lower Low) แต่ค่า RSI ทำจุดต่ำสุดสูงกว่าจุดก่อนหน้า (Higher Low) ลักษณะนี้เรียกว่า Bullish Divergence และถูกตีความว่าแรงขายเริ่มลดน้ำหนักลง
Bearish Divergence เกิดเมื่อราคาทำจุดสูงสุดใหม่ที่สูงกว่าเดิม (Higher High) แต่ค่าอินดิเคเตอร์ทำจุดสูงสุดต่ำกว่าจุดก่อนหน้า (Lower High) และถูกตีความว่าแรงซื้อเริ่มลดน้ำหนักลง
ทั้งสองรูปแบบบอกเพียงว่าแรงส่งเปลี่ยนไป ไม่ได้บอกว่าราคาจะเปลี่ยนทิศเมื่อใดหรือเปลี่ยนไปกี่จุด และการนับจุดสวิงควรใช้เกณฑ์เดียวกันตลอด ตัวอย่างเช่น อาจกำหนดเกณฑ์ส่วนตัวว่าจุดสวิงต้องมีแท่งเทียนอย่างน้อย 2 แท่งอยู่ทั้งสองด้าน ทั้งนี้ เกณฑ์ดังกล่าวเป็นเพียงวิธีช่วยให้การเลือกจุดมีความสม่ำเสมอ ไม่ใช่มาตรฐานตายตัวของ Divergence
ตัวอย่างการสังเกต Divergence บนอินดิเคเตอร์ RSI
RSI (Relative Strength Index) ค่ามาตรฐาน 14 period แสดงผลในช่วง 0 ถึง 100 โดยระดับ 30 และ 70 เป็นเส้นอ้างอิงที่ใช้กันทั่วไป การอ่าน Divergence ไม่ได้ดูที่ระดับ 30 หรือ 70 โดยตรง แต่ดูที่การเปรียบเทียบยอดหรือก้นของเส้น RSI สองจุดที่ติดกัน

ตัวอย่างเชิงตัวเลข สมมติราคาย่อลงทำจุดต่ำสุดรอบแรก ขณะนั้น RSI อ่านค่าได้ 24 จากนั้นราคาฟื้นตัวสั้น ๆ แล้วลงต่อจนทำจุดต่ำสุดใหม่ที่ต่ำกว่าเดิม แต่คราวนี้ RSI อ่านค่าได้ 33 กรณีนี้ราคาทำ Lower Low ขณะที่ RSI ทำ Higher Low สูงขึ้น 9 หน่วย จึงเข้าเงื่อนไข Bullish Divergence ตามคำจำกัดความ ในทางกลับกัน หากราคาทำจุดสูงสุดใหม่ที่สูงกว่าเดิม แต่ค่า RSI ที่ยอดใหม่ลดจาก 78 เหลือ 66 จะเข้าเงื่อนไข Bearish Divergence
จุดที่มักผิดพลาดคือการจับคู่จุดสวิงของราคากับก้นหรือยอดของ RSI คนละรอบกัน วิธีลดความคลาดเคลื่อนคือตรวจว่าตำแหน่งตามแกนเวลาตรงกัน และจุดสวิงทั้งสองควรอยู่ในช่วงเวลาที่สามารถเปรียบเทียบกันได้บนกรอบเวลาเดียวกัน โดยระยะห่างที่เหมาะสมอาจแตกต่างกันตามสินทรัพย์ กรอบเวลา และวิธีระบุ Swing Point ที่ใช้
ตัวอย่างการสังเกต Divergence บนอินดิเคเตอร์ MACD
MACD ประกอบด้วยสามส่วน คือเส้น MACD ที่ได้จาก EMA 12 ลบ EMA 26 เส้น Signal ซึ่งเป็น EMA 9 ของเส้น MACD และแท่ง Histogram ที่เป็นส่วนต่างระหว่างสองเส้นนั้น การดู Divergence ทำได้ทั้งบนเส้น MACD และบนแท่ง Histogram แต่ควรเลือกอย่างใดอย่างหนึ่งให้สม่ำเสมอ เพราะสองส่วนนี้ให้ภาพไม่ตรงกันเสมอไป

ตัวอย่างเชิงตัวเลขบนแท่ง Histogram สมมติราคาทำจุดสูงสุดรอบแรกพร้อมยอด Histogram ที่ 0.00120 จากนั้นราคาทำจุดสูงสุดใหม่ที่สูงกว่าเดิม แต่ยอด Histogram รอบใหม่ขึ้นได้เพียง 0.00070 คิดเป็นยอดที่เตี้ยลงราว 42 เปอร์เซ็นต์ จากการคำนวณ (0.00120 - 0.00070) หารด้วย 0.00120 ตัวเลขชุดนี้สะท้อนว่าส่วนต่างระหว่างเส้น MACD กับเส้น Signal แคบลง แม้ว่าราคายังทำจุดสูงสุดใหม่ได้

อินดิเคเตอร์อย่าง RSI และ MACD มีอยู่ในแพลตฟอร์มซื้อขายหลายประเภท เช่น MetaTrader 5 (MT5) โดยผู้ใช้งานสามารถปรับค่า Period และรูปแบบการแสดงผลได้ตามวิธีวิเคราะห์ที่เลือก นอกจากการทำความเข้าใจเครื่องมือบนกราฟแล้ว ข้อมูลเกี่ยวกับแพลตฟอร์ม เงื่อนไขการซื้อขาย และรายละเอียดของผู้ให้บริการก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่สามารถนำมาศึกษาประกอบกันได้ เช่น ข้อมูลในหัวข้อ โบรกเกอร์ goc prime ดีไหม ก่อนนำปัจจัยต่าง ๆ มาพิจารณาร่วมกัน

ข้อจำกัดของการใช้ Divergence เพียงลำพัง
ข้อจำกัดสำคัญที่สุดคือ Divergence เป็นเพียงสัญญาณเตือนว่าแรงส่งของราคาที่มีอยู่อาจเริ่มอ่อนลง ไม่ใช่สัญญาณยืนยันการกลับตัว ในแนวโน้มที่แข็งแรง ราคาอาจเคลื่อนไหวต่อในทิศทางเดิมได้อีกไกลแม้เกิด Divergence ขึ้นแล้ว และอาจเกิดซ้ำหลายรอบก่อนที่ทิศทางจะเปลี่ยนจริง หรือไม่เปลี่ยนเลยก็เป็นไปได้
ประเด็นอื่นที่ควรพิจารณาประกอบ
กรอบเวลา: Divergence บนกราฟ M5 เกิดถี่และมีสัญญาณรบกวนมากกว่าบนกราฟ H4
การยืนยันจากโครงสร้างราคา: นักเทรดบางส่วนรอให้ราคาผ่านจุดสวิงล่าสุดก่อน แทนการใช้ Divergence เพียงอย่างเดียว
ลักษณะการมองย้อนหลัง: จุดสวิงจุดที่สองสมบูรณ์เมื่อแท่งเทียนปิดแล้ว สัญญาณบนกราฟย้อนหลังจึงดูชัดกว่าตอนเกิดจริง
ต้นทุนการเทรด: ทั้งส่วนต่างราคาเสนอซื้อเสนอขาย (spread) และค่าคอมมิชชันต่อล็อตสามารถกระทบผลลัพธ์สุทธิของคำสั่งได้
ขนาดความเสี่ยง: แนวทางกำหนดขนาดความเสี่ยงต่อคำสั่งมีหลายรูปแบบ และตัวเลขที่ใช้แตกต่างกันตามแผนการซื้อขาย เงินทุน และระดับความเสี่ยงที่กำหนดไว้ จึงไม่ควรตีความค่าตัวเลขใดเป็นเกณฑ์ที่เหมาะสมกับทุกกรณี
ด้วยเหตุนี้ Divergence จึงเหมาะกับบทบาทของข้อมูลประกอบมากกว่าการเป็นเกณฑ์เดียวที่ใช้ตัดสินใจ การศึกษาข้อมูลและข้อจำกัดของเครื่องมือแต่ละประเภทก่อนนำไปใช้งานช่วยให้การตีความสัญญาณอยู่บนเกณฑ์ที่สม่ำเสมอมากขึ้น
สรุป RSI และ MACD Divergence
Divergence คือการเทียบทิศทางของจุดสวิงราคากับจุดสวิงของอินดิเคเตอร์ในช่วงเวลาเดียวกัน โดย Bullish Divergence เกิดเมื่อราคาทำ Lower Low ขณะที่อินดิเคเตอร์ทำ Higher Low ส่วน Bearish Divergence เป็นภาพตรงข้าม ทั้ง RSI 14 period และ MACD 12, 26, 9 ใช้หลักการอ่านเดียวกัน ต่างกันเพียงรายละเอียดของค่าที่นำมาเปรียบเทียบ

วิธีหนึ่งในการศึกษาพฤติกรรมของ Divergence คือการนำเกณฑ์เดียวกันไปตรวจสอบกับกราฟย้อนหลังในช่วงเวลาที่กำหนด เช่น 3 เดือน แล้วบันทึกแต่ละกรณีว่าหลังเกิด Divergence ราคาชะลอตัว เปลี่ยนทิศ หรือเคลื่อนไหวต่อในทิศทางเดิม การเก็บข้อมูลลักษณะนี้ช่วยให้เห็นข้อจำกัดและความถี่ของสัญญาณในสภาวะตลาดที่แตกต่างกัน โดยไม่จำเป็นต้องตีความว่า Divergence ทุกครั้งจะนำไปสู่การกลับตัว

[artemis3]

ขอบคุณครับ